Silopi’nin hafızasında bazı insanlar vardır; makamları geçer, isimleri kalır. Mele Emin Toğurlu da onlardan biriydi.

Kürde düşen hep bu muydu acaba? Bir ömür cezaevi, bir ömür sürgün, bir ömür memleket hasreti… Başını ne zaman kaldırsa karşısında bir yumruk, ne zaman nefes almak istese karşısında bir duvar…

İnsan bazen kendi kendine sormadan edemiyor: Neydi bizi alt, onları üst yapan? Hangi hakla bir insanın doğduğu topraklarda özgürce yaşama hakkı elinden alınır? Hangi vicdan, bir insanı ailesinden, sevdiklerinden ve memleketinden uzak yaşamaya mahkûm edebilir?

Oysa inancımız da insanlığımız da bize başka bir şey söylüyor. Kur’an’da, Hucurât suresinin 13. ayetinde insanların farklı kavimlere ve halklara ayrılmasının birbirlerini tanımaları için olduğu, üstünlüğün ise ancak takvada bulunduğu ifade edilmiyor mu? Evrensel hukuk da insanları diliyle, kimliğiyle, rengiyle değil, insan olmalarıyla eşit kabul etmiyor mu?

Peki, bütün bunlar neden hayatın içinde karşılığını bulmuyor?

Silopi’nin yakın geçmişine dönelim…

Kentimizde belediye başkanlığı görevini bir dönem değil, yalnızca iki-iki buçuk yıl gibi kısa bir süre yürütebilen Mele Emin Toğurlu’dan söz ediyorum. Onun hikâyesi, sadece bir belediye başkanının hikâyesi değildi. Aynı zamanda bir insanın memleketinden, ailesinden ve sevdiklerinden koparılışının hikâyesiydi.

Cezaevi gördü, sürgün yaşadı. Ömrünün önemli bir bölümünü doğup büyüdüğü topraklardan uzakta, ailesine ve sevdiklerine hasret geçirdi. Belki de insanın en ağır cezası buydu: Yaşamak ama ait olduğu yerde yaşayamamak; sevdiklerinin sesini özlemek, memleketinin havasını içine çekememek, bir gün yeniden kavuşma umuduyla günleri tüketmek…

Sonunda sağlık sorunları nedeniyle kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi. Mide ve diğer sağlık sorunlarıyla mücadele ederken hayata gözlerini yumdu. O da sürgünde yaşamını yitirenlerin acı kervanına katıldı.

İnsan düşünüyor da, bir ömür ne çok şey sığdırabilir içine. Makamlar, görevler, mücadeleler, sevinçler, acılar… Ama insanın yüreğine çöken memleket hasretinin yerini hiçbir şey dolduramıyor.

Ahmet Kaya’nın o içimize işleyen şarkısındaki gibi:

“Ya beni sararsa memleket hasreti…”

İşte bazen bu hasret, insanın bedeninden önce ruhunu yoruyor. İnsan uzak kaldığı toprağın kokusunu, sokaklarının sesini, dostlarının yüzünü özlüyor. Bir zamanlar yürüdüğü sokakları zihninde yeniden arşınlıyor. Belki de en çok, bir daha dönemeyeceği ihtimaliyle içten içe tükeniyor.

Mele Emin Toğurlu’nun ardından yalnızca bir vefatı konuşmamalıyız. Bir insanın neden kendi memleketinde özgürce yaşayamadığını, neden ailesinin yanında yaşlanamadığını, neden hayatının son yıllarını doğduğu topraklardan uzakta geçirmek zorunda kaldığını da sormalıyız.

Çünkü mesele yalnızca bir insanın kaybı değil. Mesele, bir halkın hafızasında biriken ayrılıkların, yarım kalan hayatların ve dinmeyen hasretlerin hikâyesidir.

Silopi…

Senin sokaklarında nice insanın ayak izi, nice ailenin hatırası, nice mücadelenin izi var. Bugün aramızdan ayrılanların ardından üzülürken, yarın başka insanların aynı acıları yaşamaması için de düşünmek zorundayız.

Kimse doğduğu topraklarda yabancı, kendi evinde misafir, sevdiklerinin yanında bir mahkûm olmamalı.

Özgürlük bir lütuf değil, haktır. Barış bir temenni değil, hepimizin ortak ihtiyacıdır. İnsan onuruna yaraşır bir yaşam ise kimsenin kimseye bahşedeceği bir ayrıcalık değildir.

Mele Emin Toğurlu’yu rahmetle anıyorum. Dilerim bundan sonra hiçbir insanın ömrü cezaevleriyle, sürgünlerle ve memleket hasretiyle eksilmesin.

Çünkü insanın en doğal hakkı, kendi toprağında, ailesinin yanında, başı dik ve özgür yaşayabilmesidir.

Mekânın cennet olsun Mele Emin Toğurlu. Silopi’nin hafızasında, seni tanıyanların yüreğinde ve bu kentin geçmişinde yerin baki kalacak.