Mehmet Akar
[email protected]

Belavok-1

Hikâyemizin kahramanı Abdurrahman Ekmekçi de İstanbul Kadırga Öğrenci Yurdu'nda kalıyordu. O yıl İstanbul işçi hareketi gerçekleşmişti. Bu hareket, Türkiye işçi hareketi tarihinde önemli bir olaydı. Hareket, 15-16 Haziran 1970 tarihlerinde meydana gelmişti.

İki gün önce aramızdan ayrılan Abdurrahman Ekmekçi’nin anlatımı ile Kürtçe “Rojên Şêlî” adındaki kitaptaki hikâyeyi Türkçeye çevirdim,

Abdurrahman Ekmekçi şöyle anlatıyor:

“İşçi hareketinin ardından, 20 Haziran günü İstanbul'dan Adıyaman'a gittim.”

1970-1980 yılları arasında çok sayıda ideolojik hareket yaşanıyordu. Toplumun her kesiminde farklı düşünce ve fikirler yer edinmişti. Sosyalist ve kapitalist düşünceler birbirine karşı çeşitli faaliyetler yürütüyordu. Bu düşüncelerin etkisi ailelerin içine kadar girmişti. Birçok ailede baba ile oğul ya da iki erkek kardeş veya kız kardeş birbirinden farklı siyasi görüşleri benimsemişti.

Hikâyemizin kahramanı Abdurrahman Ekmekçi de bu ailelerden birine mensuptu. Abdurrahman Ekmekçi sosyalistlerin safında yer alırken, kardeşi Abuzer Ekmekçi kapitalistlerin tarafında yer alıyordu.

Abuzer Ekmekçi, Trabzon Üniversitesi'nde okuyordu. Henüz öğrenciyken Adıyaman Belediye Başkanı Miktat Harıkçı'nin kızıyla evlenmişti. Üniversiteyi kazandıktan sonra annesini de yanına alarak Trabzon'a yerleşmişlerdi.

Abdurrahman Ekmekçi'nin ailesi Trabzon'a yerleştiği için okulların tatil olduğu 69 günlük süre boyunca Adıyaman'a gelmişti. Adıyaman'da, eniştesi olan Belediye Başkanı Miktat Harıkçı'nin evinde kalıyordu.

Abdurrahman Ekmekçi şöyle anlatıyor:

“Benim ailem tamamen gelenekçiydi. Kardeşim Abuzer Ekmekçi de Trabzon'da Ülkü Ocakları'nın başkanlığını yapıyordu!”

Abdurrahman Ekmekçi Adıyaman'a geldiğinde kardeşinin kayınpederi olan Adıyaman Belediye Başkanı Miktat Harıkçı'nin evinde kalmıştı.

Abdurrahman Ekmekçi'nin üç dayısı vardı. En büyük dayısı Kazım Subaşı, Adıyaman ilçe teşkilatında Adalet Partisi başkanıydı. Kazım Subaşı iş insanıydı ve varlıklı biriydi. Diğer dayısı Aziz Subaşı da iş insanıydı. En küçük dayısı Halil Subaşı ise ağabeyiyle birlikte ticaret yapıyordu.

Abdurrahman Ekmekçi şöyle diyor:

“Eniştem belediye başkanı Miktat Harıkçı, Adıyaman Belediye Başkanıydı ve kardeşim Abuzer'in kayınpederiydi.”

O dönemde de tıpkı bugün olduğu gibi toplum ikiye bölünmüştü. Bir kesim sol düşünceyi benimserken diğer kesim sağ görüşü savunuyordu. Toplum solcular ve sağcılar olarak ikiye ayrılmıştı.

Abdurrahman Ekmekçi'nin ailesi ise bütünüyle sağ görüşlüydü.

O dönemde Adalet Partisi iktidardaydı. Süleyman Demirel de başbakandı.

Süleyman Demirel hükümeti döneminde ekonomik durum oldukça sıkıntılıydı. Hükümet, IMF'nin talebi üzerine Türk lirasının değerini yüzde 30 oranında düşürmüştü. Ekonomik terimle devalüasyon kararı alınmıştı. Her şey yüzde 30 oranında pahalanmıştı. Başka bir ifadeyle Adıyaman halkı daha da yoksullaşmıştı.

Türkiye'de protestoların sesi ve hareketliliği giderek yükseliyordu.

Abdurrahman Ekmekçi şöyle anlatıyor:

“Adıyaman'a gelir gelmez devalüasyon kararına karşı bir bildiri hazırladım. O dönemde Adıyaman Kalesi'nin üzerinde bir kafe vardı. Kafeye gittim, bir masaya oturdum ve bildiriyi yazdım.”

O dönemde Adıyaman'da Türkiye İşçi Partisi vardı. Partinin başkanı Ziya Önder'di. Ziya Önder akıllı ve cesur bir insandı. Türkiye İşçi Partisi, programı ve söylemleriyle işçilerin ve emekçilerin yanında yer alıyordu.

Abdurrahman Ekmekçi, hazırladığı bildiriyle ilgili olarak Ziya Önder'in yanına gitti.

Ziya Önder bildiriyi okuduktan sonra şöyle dedi:

“Ben sana yardımcı olacağım. Bu bildiriyi bastıralım ve dağıtalım.”

Bildirinin basılması ve dağıtılması konusunda karar aldılar.

Bildiriyi bastırmak için Ali Deniz'in matbaasına gittiler. Ali Deniz, Cumhuriyet Halk Partisi üyesiydi ve sol görüşlü bir insandı.

Abdurrahman Ekmekçi şöyle anlatıyor:

“Ali Deniz'e, 'Bu bildiriyi basabilir misin?' diye sordum.”

Ali Deniz olumlu cevap verdi. Ardından matbaa işçisi Zeki Kutlu'yu çağırdı ve ona:

“Bu bildiriyi bas.” dedi.

Zeki Kutlu da:

“İki gün içerisinde hazırlayıp basarım.” diye cevap verdi.

Zeki Kutlu 600 adet bildiri bastı.

Zeki Kutlu emekçi ve fedakâr bir insandı. Bildirileri büyük bir hızla hazırladı.

Bildirimiz artık hazırdı. Ancak dağıtımını yapabilmek için en az beş kişiye ihtiyacımız vardı.

Ziya Önder'in yanına gittim ve bildirilerin dağıtılması için kendisinden yardım istedim.

Ziya Önder:

“Bir bakalım, çaresine bakarız.” dedi.

İki gün sonra yeniden bir araya geldik. Ziya Önder:

“İki kişi bulduk.” dedi.

Ben, Ziya Önder, Abdurrahman Atmaca ve Ziya Önder'in bulduğu iki kişi olmak üzere hazırdık.

O gün Zeki Kutlu geldi ve bana:

“Bildiriler hazır.” dedi.

Bildirilerin basım masrafını Zeki Kutlu'ya sordum. Zeki Kutlu şöyle dedi:

“Ali Deniz, 400 lira almalarını söylüyor. 400 lirayı vermeden bildirileri teslim etmeyin, diyor.”

Abdurrahman Ekmekçi şöyle anlatıyor:

“Bu cevap karşısında şaşkına döndüm. Paramız yoktu. O dönemde 400 lira, bir öğretmenin bir aylık maaşına denk geliyordu. Ziya Önder'in yanına gittim. O da 400 lirayı çok yüksek buldu.”

Ziya Önder, partisinin Gaziantep il başkanını telefonla aradı. Ziya Önder ile Gaziantep il başkanı arasında bir görüşme gerçekleşti.

Not: Bu hikâye Kürtçe “Rojên Şêlî” isimli kitabımdan alındı. Hikâye devam edecek.