Küresel enerji piyasalarında olası Hürmüz Boğazı riskine karşı Türkiye için dikkat çeken bir öneri geldi. İş insanı İdris Zeyrek, enerji arz güvenliğinin korunması adına Habur Sınır Kapısı üzerinden Irak kuzeyi kaynaklı kontrollü akaryakıt tedarik modelinin kriz dönemlerinde ekonomik bir sigorta mekanizması olabileceğini söyledi.
HÜRMÜZ RİSKİNE KARŞI HABUR VE KUZEY IRAK OPSİYONU
Habur yalnızca bir sınır kapısı değildir; doğru planlama ile Türkiye’nin kriz dönemlerinde enerji sigortası olabilir.
Küresel petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası bir kapanma ya da sevkiyat daralması, enerji ithalatçısı ülkeler açısından ciddi fiyat ve enflasyon baskısı oluşturabilecek bir risk olarak değerlendiriliyor. Uluslararası piyasalarda Brent petrol fiyatında yaşanacak her 10 dolarlık artışın, Türkiye gibi net ithalatçı ülkelerde cari açık ve pompa fiyatları üzerinde doğrudan etki oluşturduğu biliniyor.
İş insanı İdris Zeyrek, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini güçlendirmek adına Irak kuzeyi ve Habur hattının stratejik bir alternatif olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
KUZEY IRAK’IN MOTORİN VE BENZİN TEDARİK KAPASİTESİ
Zeyrek, Irak kuzeyinin yalnızca ham petrol üretim sahalarıyla değil, aynı zamanda rafine ürün (motorin ve benzin) arzı açısından da bölgesel bir kaynak konumunda olduğunu vurguladı.
Irak’ın günlük milyon varili aşan ham petrol üretim kapasitesi bulunduğunu hatırlatan Zeyrek, kuzey bölgede hem yerel tüketimi karşılayan hem de sınır ticareti kapsamında ürün arzı sağlayabilen bir yapı bulunduğunu belirtti.
“Coğrafi olarak Türkiye’ye en yakın petrol üretim ve ürün tedarik noktası Irak kuzeyidir. Lojistik mesafe avantajı, tanker taşımacılığı maliyetlerini düşürürken kriz dönemlerinde hızlı erişim imkânı sunmaktadır.” dedi.
HABUR: MEVCUT LOJİSTİK ALTYAPI VE DENEYİM
Zeyrek, özellikle Şırnak ili Silopi ilçesinde bulunan Habur Sınır Kapısı’nın aktif tanker geçiş kapasitesi, saha tecrübesi ve mevcut lojistik altyapısıyla kriz dönemlerinde alternatif enerji koridoru olabilecek konumda olduğunu ifade etti.
Silopi’de geçmişte uygulanan TIPIC modeli kapsamında Irak kuzeyi üzerinden kontrollü ürün ticareti yapıldığını hatırlatan Zeyrek, bu sistemin devlet denetimi altında yeniden yapılandırılabileceğini belirtti.
DAĞITIM ŞİRKETLERİ ÜZERİNDEN KONTROLLÜ MODEL
Türkiye’de akaryakıt arz zincirinin rafineri üretimi ve lisanslı dağıtım yapısı üzerinden yürütüldüğünü hatırlatan Zeyrek, Tüpraş başta olmak üzere mevcut sistemin kriz dönemlerinde esnek planlama kapasitesine sahip olduğunu söyledi.
Önerilen model çerçevesinde: İthalat yalnızca EPDK lisanslı dağıtı şirketleri üzerinden yapılmalı, Ürünler resmi gümrük kapılarından giriş yapmalı Ulusal marker sistemi ile denetim sağlanmalı, Kotaya bağlı ve geçici bir kriz mekanizması oluşturulmalı, Fiyat dalgalanmaları mali düzenlemelerle dengelenmelidir.
EKONOMİK VE STRATEJİK GEREKÇE
Zeyrek’e göre bu model: Brent fiyat şoklarına karşı tampon görevi görür, Enflasyonist baskıyı azaltır, Kaçakçılık riskini minimize eder, Sınır illerinde kayıtlı ekonomik hareketlilik oluşturur.
Zeyrek, Suriye üzerinden doğrudan ticaretin mevcut uluslararası yaptırımlar nedeniyle yüksek risk taşıdığını, uygulanabilir ve ekonomik açıdan rasyonel seçeneğin Irak kuzeyi ve Habur hattı olduğunu belirtti.
Açıklamasının sonunda şu değerlendirmede bulundu:
“Türkiye İçin Kontrollü Sınır Tedariki Ekonomik Bir Sigorta Mekanizmasıdır” Irak kuzeyinin coğrafi konumu ve mevcut ürün arz kapasitesi, Türkiye için stratejik bir avantajdır. Enerji arz güvenliği ekonomik istikrarın temelidir.”
