Buğdaydan mısıra, pamuktan yer fıstığına kadar birçok ürünün yetiştirildiği ovada, yılın farklı dönemlerinde binlerce çiftçi toprağa emek veriyor. Özellikle son yıllarda yer fıstığı üretiminde yakalanan başarı, Silopi’nin tarımsal potansiyelini Türkiye çapında görünür hale getiriyor.
Şırnak denildiğinde akla gelen dağlık coğrafyanın hemen yanı başında uzanan Silopi Ovası, başka bir Şırnak manzarası sunuyor. Ufuk çizgisine kadar uzanan tarlalar, ilkbaharla birlikte yeşile bürünürken yaz aylarında sarının ve yeşilin farklı tonlarına dönüşüyor.
Bölgenin sıcak iklimi ve geniş tarım arazileri, Silopi’yi çok sayıda tarla ürünü açısından önemli bir üretim alanı haline getiriyor. Şırnak İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2025 yılı faaliyet raporunda da il genelindeki tarla ürünlerinin büyük bölümünün Silopi ve Cizre ovalarında yetiştirildiği özellikle belirtiliyor.
Topraktan buğday, mısır, pamuk ve yer fıstığı çıkıyor
Silopi Ovası’nda tarımsal üretimin en dikkat çekici özelliklerinden biri ürün çeşitliliği.
Çiftçiler yıl içerisinde buğday, mısır, pamuk ve yer fıstığı başta olmak üzere farklı ürünlerle toprağı değerlendiriyor. Şırnak Valiliği de il genelinde buğday, pamuk, mısır, yer fıstığı, arpa, mercimek, yonca ve çok sayıda tarımsal ürünün yetiştirildiğini belirtiyor.
Şırnak İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2024 verilerine göre il genelinde durum buğdayı ve diğer buğday çeşitlerinde toplam üretim 182 bin tonu, yer fıstığında 36 bin tonu, kütlü pamukta 18 bin tonu, mısırda ise 9 bin tonu aştı. Resmi rapor, tarla bitkileri üretiminin önemli bölümünün Silopi ve Cizre ovalarında gerçekleştirildiğini ortaya koyuyor.
Bu rakamlar, bölgenin yalnızca kendi ihtiyacını karşılayan bir tarım alanı olmadığını; ülke ekonomisine ürün sağlayan önemli üretim sahalarından biri olduğunu gösteriyor.
Silopi yer fıstığında markalaşıyor
Silopi’nin tarımdaki yükselişinin en dikkat çekici örneklerinden biri ise yer fıstığı.
Yıllar önce bazı çiftçilerin alternatif ürün olarak denemeye başladığı yer fıstığı, elde edilen yüksek verimin ardından hızla yaygınlaştı. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Tarım Orman Ekranı’nın verilerine göre 2020 yılında Silopi’de yer fıstığı üretim alanı 60 bin dekara, üretim ise 20 bin tona ulaşmış ve Şırnak bu üretimle Türkiye’nin ilk üç ili arasına girmişti.
GAP Bölge Kalkınma İdaresi de “Silopi Yer Fıstığı Markalaşıyor” projesi kapsamında üreticilerin örgütlenmesi, eğitim ve ürünün katma değerinin artırılmasına yönelik çalışmalar yürütüyor. GAP’ın yayımladığı bilgilere göre proje kapsamında Silopi’de on binlerce dekar alanda yer fıstığı yetiştiriliyor.
Üretimin büyümesi beraberinde yeni yatırımları da getirdi. İlçede kurulan yer fıstığı eleme ve paketleme tesisleri sayesinde Silopili çiftçilerin ürünleri yurt içinin yanı sıra yurt dışındaki pazarlara da ulaştırılmaya başlandı.
Tarla sadece ürün değil, istihdam da üretiyor
Silopi Ovası’nda tarım yalnızca çiftçinin geçim kaynağı değil, aynı zamanda önemli bir istihdam alanı.
Ekim döneminden sulamaya, hasattan ürünlerin taşınmasına; eleme, depolama ve paketlemeden pazarlamaya kadar uzanan süreç birçok kişiye iş imkânı sağlıyor. Özellikle yer fıstığı ve pamuk gibi yoğun emek gerektiren ürünlerin hasat dönemlerinde ovadaki hareketlilik daha da artıyor.
Silopi’de geçmişte buğday, mısır, pamuk ve arpa gibi ürünlerin ağırlıkta olduğu tarımsal desenin yer fıstığı gibi alternatif ürünlerle çeşitlenmesi, çiftçinin gelir kaynaklarının da çeşitlenmesine katkı sağlıyor.
Sınır kapısının yanı başında büyük bir avantaj
Silopi tarımının geleceği açısından en önemli avantajlardan biri de ilçenin coğrafi konumu.
Türkiye’nin Irak’a açılan en önemli geçiş noktalarından Habur Sınır Kapısı’nın Silopi’de bulunması, tarımsal ürünlerin işlenmesi, paketlenmesi ve dış pazarlara ulaştırılması açısından önemli bir potansiyel oluşturuyor. Nitekim ilçede kurulan yer fıstığı işleme tesislerinde hazırlanan ürünlerin yurt dışına da pazarlandığı biliniyor.
Bu nedenle Silopi’nin geleceği yalnızca daha fazla ürün yetiştirmekte değil, üretilen ürünü Silopi’de işleyerek markalaştırmakta da yatıyor.
Yer fıstığının yanı sıra pamuk, mısır ve buğday gibi ürünlerin de depolanması, işlenmesi ve katma değerli ürüne dönüştürülmesine yönelik yatırımların artması halinde tarımın ilçe ekonomisindeki payının daha da büyümesi beklenebilir.
Bereketli topraklar geleceğe umut oluyor
Sabahın erken saatlerinde traktörleriyle tarlalarının yolunu tutan çiftçiler, kimi zaman kavurucu sıcakların altında gün boyunca çalışarak üretimi sürdürüyor. Tohumun toprağa düşmesiyle başlayan aylar süren emek, hasat zamanı tonlarca ürüne dönüşüyor.
Silopi Ovası bugün yalnızca Şırnak için değil, bölgesel tarım açısından da önemli bir potansiyel taşıyor. Modern sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, tarıma dayalı sanayinin geliştirilmesi, depolama ve paketleme tesislerinin artırılması ve ürünlerin markalaştırılmasıyla bu potansiyelin çok daha ileriye taşınması mümkün.
Bir zamanlar daha çok sınır ticaretiyle anılan Silopi, bugün bereketli ovasıyla da adından söz ettiriyor. Buğday başaklarından pamuk tarlalarına, mısırdan Türkiye çapında önemli bir üretim seviyesine ulaşan yer fıstığına kadar Silopi Ovası, toprağa verilen emeği üretime ve ekonomiye dönüştürüyor.
Habur’un yanı başındaki bu bereketli topraklarda her hasat, yalnızca çiftçinin değil, Silopi’nin geleceğinin de biçildiğini gösteriyor.
