Next
ŞIRNAK AJANS- Hakkari’nin Durankaya beldesinde yaklaşık 3 bin rakımlı yaylalarda yaşamlarını sürdüren çobanlar, beş ay boyunca koyun ve keçi sürülerini otlatıyor.
Şırnak Ajans’a konuşan çoban Murat, mesleğin zorluklarını, berivanların sağım mesaisini, bozuk yayla yollarını ve gençlerin hayvancılıktan uzaklaşmasını anlattı.
DAĞLARDA BEŞ AYLIK YAŞAM
Şırnak Ajans ekibi, Hakkari’nin Durankaya beldesinde yemyeşil doğası, geniş yaylaları ve dağlık coğrafyasıyla dikkat çeken bölgede hayvancılıkla geçimini sağlayan çobanlarla bir araya geldi. Dağlarda yaşamlarını sürdüren çoban ve koçerlerin günlük hayatını görüntüleyen Şırnak Ajans, zorlu doğa koşullarında devam eden hayvancılığı yerinde gözlemledi.
Çoban Murat, mikrofonlarımıza konuşarak mesleğinin hem zahmetli hem de kendisi için güzel bir yaşam biçimi olduğunu dile getirdi.
Yılın yaklaşık beş ayını dağlarda geçirdiklerini belirten Murat, bu süre boyunca koyun ve keçileriyle birlikte yaylalarda kaldıklarını, çadırları yaşam alanı olarak kullandıklarını anlattı.
Günlerini sürünün bakımına, hayvanların otlatılmasına ve sağım çalışmalarına göre planlayan çobanlar, doğanın şartlarına uyum sağlayarak yaşamlarını sürdürüyor.
Hava koşullarının değişmesiyle birlikte yayla sezonu da sona eriyor. Kar yağışının başlamasıyla çobanlar sürülerini alarak yeniden evlerine dönüyor.
SÜRÜNÜN BAKIMINDA KADINLAR VE ERKEKLER BİRLİKTE ÇALIŞIYOR
Yaylalardaki yaşamın en önemli parçalarından birini koyun ve keçilerin sağımı oluşturuyor. Bölgede berivan olarak bilinen kadınlar, sürülerin sağımını gerçekleştirirken erkekler de bu çalışmalara destek veriyor. Erkekler aynı zamanda hayvanların otlatılması, sürülerin kontrol edilmesi ve günlük bakım işlerini üstleniyor.
Çoban Murat’ın anlattıklarına göre, günün önemli bir bölümü hayvanların ihtiyaçlarını karşılamakla geçiyor. Sürünün otlatılması, sağımın yapılması ve hayvanların bir arada tutulması, sürekli emek ve dikkat gerektiriyor. Kadınların ve erkeklerin birlikte yürüttüğü bu çalışmalar, yaylalardaki hayvancılık düzeninin devam etmesini sağlıyor.
Sonbaharın sonuna yaklaşılmasıyla birlikte sağım mesaisi de değişiyor. Murat, sezonun ilerlemesiyle sağımın günde iki kezden bire düştüğünü belirtti. Hava koşullarına ve mevsime bağlı olarak şekillenen bu çalışma düzeni, yayladaki yaşamın da yavaş yavaş sona yaklaştığını gösteriyor.
MURAT'IN EN BÜYÜK ENDİŞESİ: GENÇLER HAYVANCILIKTAN UZAKLAŞIYOR
Çoban Murat’ın en çok yakındığı konuların başında gençlerin hayvancılığa eskisi kadar ilgi göstermemesi geliyor. Geçmişte ailelerin ve gençlerin birlikte yürüttüğü hayvancılık faaliyetlerinin giderek zorlaştığını belirten Murat, gençlerin daha rahat çalışma koşulları nedeniyle şehir merkezlerine yöneldiğini söyledi.
Şehirlerde daha düşük ücretlerle çalışmayı tercih eden gençlerin yaylalarda kalmak istemediğini anlatan Murat, bu durumun çoban bulmayı güçleştirdiğini ifade etti. Hayvancılığın yalnızca hayvanları otlatmaktan ibaret olmadığını vurgulayan bu tablo, mesleğin ağır çalışma koşullarını ve insan gücüne duyulan ihtiyacı bir kez daha ortaya koyuyor.
Yaylalarda aylarca çadırda yaşamak, değişen hava koşullarına uyum sağlamak, hayvanların bakımını üstlenmek ve günün büyük bölümünü çalışarak geçirmek, mesleğin zorlu yönleri arasında yer alıyor. Gençlerin farklı iş alanlarına yönelmesiyle birlikte deneyimli çobanların yanında çalışacak kişileri bulmak da giderek zorlaşıyor.
“KENDİ TOPRAĞIMIZA VE ATALARIMIZDAN KALAN DEĞERLERE SAHİP ÇIKALIM”
Röportaj sırasında Şırnak Ajans adına konuşan Şırnak Gazeteciler Cemiyeti Başkanı ve Şırnak Ajans internet haber web sitesi yöneticisi Halil Azizoğlu, gençlere kendi memleketlerinde hayvancılığa yönelmelerinin mümkün olup olmadığını sordu. Başka şehirlere gitmek yerine ailelerinden kalan mesleği sürdürmenin ve yaşadıkları bölgenin değerlerini korumanın önemine dikkat çeken Azizoğlu’nun çağrısına Murat da destek verdi.
Kendi toprağına sahip çıkmanın önemini vurgulayan Murat, “Herkesin kendi memleketine, kendi toprağına ve yöresine sahip çıkması çok güzel bir şey. Atalarımızdan kalan bu değerlere sahip çıkmalıyız. Ancak imkânlar çok zor olduğu için gençlerimiz daha rahat bir yaşam arayışıyla başka yerlere gitmek zorunda kalıyor” ifadelerini kullandı.
Murat’ın sözleri, hayvancılığın yalnızca ekonomik bir faaliyet olmadığını, aynı zamanda kuşaktan kuşağa aktarılan bir yaşam biçimi ve kültürel miras olduğunu da ortaya koydu. Ancak gençlerin bu mesleği sürdürebilmesi için çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve karşılaştıkları güçlüklerin azaltılması gerektiği yönündeki beklenti de öne çıktı.
YAYLA YOLLARI ÇOBANLARIN İŞİNİ DAHA DA ZORLAŞTIRIYOR
Durankaya’nın yüksek kesimlerinde hayvancılıkla uğraşanların karşılaştığı sorunlardan biri de yaylalara ulaşımı sağlayan yolların kötü durumu. Murat, yaylalara çıkan yolların bozuk olduğunu, bazı güzergâhlarda araçların ilerlemekte güçlük çektiğini anlattı.
Yol sorunu, yalnızca yaylalara ulaşımı değil, günlük işlerin yürütülmesini de etkiliyor. Berivanların süt sağımı için yaylaya ulaşması sırasında da güçlükler yaşanıyor. Süt sağımına ve diğer işlere yardımcı olmak üzere bölgeye giden erkekler, yollarda karşılaştıkları kayaları temizlemek ve araçların geçişini sağlamak zorunda kalıyor. Kayaların temizlenmesinin ardından yollarına devam eden çobanlar, böylece günlük mesailerine ulaşım engelleriyle mücadele ederek başlıyor.
Özellikle dağlık ve engebeli arazide yaşanan bu sorunlar, zaten zahmetli olan hayvancılık faaliyetlerini daha da güçleştiriyor. Çobanların ve ailelerinin yaylalara güvenli ve kolay şekilde ulaşabilmesi, günlük çalışmalarını sürdürebilmeleri açısından önem taşıyor.
Şırnak Ajans olarak bölgede yaptığımız çekimlerde, çobanların yaşadığı ulaşım sorununu da gündeme taşıdık. Yetkililere çağrıda bulunarak yayla yollarındaki sorunların giderilmesini, araçların ilerlemesini engelleyen güzergâhlar için çözüm üretilmesini istedik.
ÇOBANLARIN KAZANCI 60 BİN İLE 100 BİN LİRA ARASINDA DEĞİŞİYOR
Murat’ın aktardığı bilgilere göre, çobanların kazançları çalışma koşullarına ve üstlendikleri işe göre 60 bin ile 100 bin lira arasında değişebiliyor. Ancak gelir elde etmek, mesleğin gerektirdiği ağır sorumlulukları ortadan kaldırmıyor.
Aylar boyunca ailelerinden uzakta, çadırlarda yaşamak; koyun ve keçilerin bakımını yapmak, sürüyü otlatmak ve sağım çalışmalarını yürütmek, çobanların günlük hayatının bir parçası. Buna bir de bozuk yollar, zorlu arazi şartları ve çalışacak insan bulma sorunu eklendiğinde mesleğin yükü daha da artıyor.
Çobanların kazançları kadar çalışma şartlarının da değerlendirilmesi gerektiğini belirten Murat’ın anlattıkları, hayvancılığın devamlılığı için insan gücünün ve uygun koşulların önemini gözler önüne seriyor.
DURANKAYA’NIN DOĞASI GÜZEL, YAŞAMI ZAHMETLİ
Hakkari’nin Durankaya beldesinde yaklaşık 3 bin rakımlı yaylalar, yemyeşil doğası ve geniş otlaklarıyla dikkat çekiyor. Ancak bu doğal güzelliklerin içinde sürdürülen yaşam, dışarıdan görüldüğü kadar kolay değil. Çobanlar ve koçerler, yılın aylarını dağlarda geçirerek hayvanlarını besliyor, aileleriyle birlikte üretimi sürdürüyor ve mevsim koşullarına göre yaşamlarını yeniden düzenliyor.
Şırnak Ajans ekibi olarak bölgede çoban Murat’ın yaşamını kendi anlatımıyla izleyicilere aktardık; koyun ve keçilerin otlatılmasından sağım mesaisine, berivanların emeğinden yayla yollarında yaşanan güçlüklere kadar birçok ayrıntıyı görüntüledik.
Murat’ın sözleri, gençlerin hayvancılıktan uzaklaşması ve çobanların çalışacak insan bulmakta zorlanmasıyla birlikte, bu geleneksel mesleğin geleceğine ilişkin kaygıları da gündeme taşıdı. Atalardan kalan topraklara sahip çıkma çağrısı yapan Murat, imkânların zorluğuna rağmen hayvancılığın sürdürülmesinin önemine dikkat çekti.
Durankaya’nın dağlarında beş ay boyunca süren yaşam, bir yandan doğayla iç içe olmanın güzelliğini, diğer yandan emek, dayanıklılık ve fedakârlık gerektiren bir mesleğin gerçeklerini ortaya koyuyor. Çobanların beklentisi ise hem çalışma koşullarının iyileştirilmesi hem de genç kuşakların bu mesleğe yeniden ilgi göstermesi.
