Next
Şırnak’ın İdil ilçesinde bulunan ve Hristiyanlığın bölgedeki erken dönemlerine uzanan geçmişiyle dikkat çeken Meryem Ana Kilisesi, ilçenin en önemli tarihi ve kültürel mirasları arasında yer alıyor. İlçe merkezindeki 8 kiliseden yalnızca Meryem Ana Kilisesi günümüzde ibadete açık olarak kullanılıyor.
İdil ilçe merkezinde geçmişten günümüze ulaşan 8 kilise bulunuyor. Bu yapılardan yalnızca Aşağı Mahalle’de bulunan Meryem Ana Kilisesi aktif olarak ibadet amacıyla kullanılıyor.
Hristiyanlığın bölgede erken dönemlerde örgütlendiği yerleşimlerden biri olarak kabul edilen İdil’deki Meryem Ana Kilisesi’nin geçmişinin milattan sonra 57 yılına kadar uzandığı belirtiliyor. Kilisenin, Hristiyanlığın Anadolu’da yayılmaya başladığı ilk dönemlerde inşa edildiği ifade ediliyor.
İlk adı Mor Yuhan
Bölgeye gelen havarilerden Mor Aday’ın burada Hristiyanlığı yaydığı ve ardından İdil’de çok sayıda kilisenin inşa edildiği aktarılıyor.
Meryem Ana Kilisesi’nin ilk adının ise bölgeye gelen havarilerden Mor Yuhan ve Maria Magdalena’nın Hristiyanlığı müjdelemesi ve halkın bu dini kabul etmesinin ardından Mor Yuhan Kilisesi olarak anıldığı belirtiliyor.
MS 57 yılında inşa edildiği kabul edilen yapı, Antakya’daki Mor Petrus Kilisesi’nin ardından Hristiyanlığı kabul eden en eski kiliselerden biri olarak değerlendiriliyor. Kilisenin 1710 yılında ise Meryem Ana Kilisesi adını aldığı ifade ediliyor.
Üç bölümden ikisi günümüze ulaştı
Başlangıçta üç bölüm halinde inşa edilen kilisenin bölümlerinden biri, yaşanan yıkımlar, savaşlar ve doğal olaylar nedeniyle günümüze ulaşamadı. Yapının iki bölümü ise varlığını korumayı başardı.
Meryem Ana Kilisesi, 2008 yılında kapsamlı bir restorasyondan geçirildi. Restorasyonun ardından kilisenin yanında yaklaşık 250 kişilik kapasiteye sahip bir misafirhane de oluşturuldu.
İdil Süryani Kadim Vakfı eski Başkanı Şemon Gösteriş’in aktarımlarına göre misafirhanenin açılış törenine Avrupa’da yaşayan çok sayıda İdilli Süryani de katıldı.
Kesme taştan bazilika planlı yapı
Kesme taşlardan inşa edilen Meryem Ana Kilisesi, bazilika planına sahip üç nefli bir yapı olarak tanımlanıyor. Avlunun kuzeybatısında, doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı olarak konumlanan kiliseye güney cephesindeki bir kapıdan giriliyor.
Yaklaşık 9,85 metreye 20,40 metre ölçülerindeki yapının doğu bölümünde iki kısımdan oluşan mezbah (sunak) bulunuyor. Dış cepheleri büyük ölçüde sağır bırakılan yapının duvarları kaba yonu taşlarla örülmüş durumda.
Kilisenin yapısına sonradan bir çan kulesinin de eklendiği belirtiliyor. Tescilli kültür varlığı niteliğindeki Meryem Ana Kilisesi bugün sağlam ve bakımlı şekilde korunuyor.
Tarihe sahip çıkılması gerekiyor
Meryem Ana Kilisesi, yalnızca bir ibadet mekânı değil, İdil’in çok katmanlı tarihinin ve kültürel çeşitliliğinin önemli bir parçası olarak öne çıkıyor. Binlerce yıllık geçmişe sahip bölgenin farklı inanç ve kültürlerinin izlerini taşıyan yapı, geçmiş ile bugün arasında önemli bir bağ oluşturuyor.
Şırnak Ajans köşe yazarı Muzaffer Aykut da daha önce kaleme aldığı değerlendirmesinde İdil’in tarihi ve kültürel mirasının korunması gerektiğine dikkat çekmiş, geçmişten günümüze ulaşan bu değerlerin gelecek nesillere aktarılmasının önemini vurgulamıştı.
Tarihi yapıların yalnızca geçmişin izleri olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekilen yazıda, İdil’in sahip olduğu kiliseler, eski yapılar ve kültürel mirasın ilçenin kimliğinin önemli bir parçası olduğu ifade edilmişti.
Meryem Ana Kilisesi de bu mirasın en önemli örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Yüzyıllar boyunca farklı dönemlere tanıklık eden yapının korunması, restore edilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması, İdil’in tarihine sahip çıkılması açısından büyük önem taşıyor.
