ŞIRNAK AJANS-Şırnak Ajans İnternet Haber Sitesi Editörü Ömer Ayda, Cizre'de 45 dereceyi aşan sıcaklıkların gıda güvenliği üzerindeki etkilerini, konuyla ilgili yaptığı araştırmada Dünya Sağlık Örgütü (WHO), uluslararası tıp literatürü ve gıda güvenliği kılavuzları doğrultusunda değerlendirdi.
Türkiye'nin en sıcak noktalarından biri olan Cizre'de yaz aylarında hava sıcaklıklarının gölgede 45 dereceyi aşması, gıda güvenliği açısından dikkat edilmesi gereken önemli riskleri de beraberinde getiriyor. Uzmanlar; özellikle pazar tezgâhlarında, yol kenarı satışlarında ve soğuk zinciri bozulan gıdalarda bakteri çoğalmasının hızlanabileceğini, bunun da gıda kaynaklı hastalık riskini artırabileceğini belirtiyor.
Şırnak Ajans Editörü Ömer Ayda tarafından Dünya Sağlık Örgütü (WHO), uluslararası tıp literatürü ve gıda güvenliği kılavuzlarından derlenen bilgiler, Cizre'de yaz sıcaklarının gıdaların güvenli saklanması ve tüketilmesi konusunda daha dikkatli olunması gerektiğini ortaya koyuyor.
Mutfaktaki ve Sokaktaki Bilim: "Tehlike Bölgesi"
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve uluslararası gıda güvenliği kaynaklarında 4°C ile 60°C arasındaki sıcaklık aralığı, bakterilerin en hızlı çoğalabildiği "Tehlike Bölgesi" olarak tanımlanıyor.
Cizre'de yaz aylarında hava sıcaklığının zaman zaman 45-48°C seviyelerine ulaşması, uygun koşullarda muhafaza edilmeyen gıdalarda bakteri üremesini hızlandırabiliyor.
Uluslararası tıp literatüründe öne çıkan uyarılar şöyle:Hızlı Bakteri Çoğalması: Uygun sıcaklık koşullarında bazı bakteriler yaklaşık her 20 dakikada bir ikiye katlanabilir. Bu nedenle sıcak havalarda uygun şekilde soğutulmayan gıdaların güvenli tüketim süresi önemli ölçüde kısalabilir.
Görünmeyen Risk: Mikrobiyoloji uzmanları, zararlı bakteri veya toksinlerin her zaman koku, tat ya da görünüm değişikliği oluşturmayabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle gıdanın normal görünmesi güvenli olduğu anlamına gelmeyebilir.
Kritik Süre: Uluslararası gıda güvenliği rehberlerine göre 32°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda bozulabilir gıdaların uzun süre dış ortamda bekletilmemesi öneriliyor. Cizre gibi aşırı sıcak bölgelerde ise et, tavuk, süt ürünleri ve benzeri hassas gıdaların mümkün olan en kısa sürede soğuk ortama alınması tavsiye ediliyor.
Cizre Sıcaklarında En Yüksek Risk Taşıyan 3 Durum
1. Tezgâh ve Yol Kenarı Satışları
Açıkta uzun süre bekleyen tavuk döner, sakatat, açık süt ve şarküteri ürünlerinde bakteri çoğalma riski artabilir. Ayrıca bekleyen ürünlerin üzerine yeni ürün eklenmesi, çapraz bulaşmaya neden olabileceğinden dikkat edilmesi gerekiyor.
2. Pişmiş Pilav, Mayonezli ve Kremalı Ürünler
Çocuk enfeksiyon hastalıkları ve gıda güvenliği uzmanlarına göre pişmiş pilav, tavuklu yemekler, mayonezli salatalar ile sütlü ve kremalı tatlılar sıcak havalarda en dikkat edilmesi gereken gıdalar arasında yer alıyor. Özellikle uygun olmayan koşullarda bekletilen pilavda gelişebilen Bacillus cereus bakterisinin oluşturduğu bazı toksinler sonradan ısıtma işlemiyle tamamen etkisiz hâle gelmeyebilir.
3. Marketten Eve Taşınırken Soğuk Zincirin Bozulması
Yüksek hava sıcaklıklarında et, tavuk ve süt ürünlerinin uzun süre araç içinde veya güneş altında bekletilmesi soğuk zincirin bozulmasına neden olabilir. Yaz aylarında yaşanabilecek elektrik kesintileri de buzdolabı sıcaklığını yükselterek gıdaların güvenliğini olumsuz etkileyebilir.
Cizreliler İçin Gıda Güvenliği Önerileri
Marketten veya pazardan alınan et, tavuk, balık ve süt ürünlerini mümkün olan en kısa sürede buzdolabına yerleştirin. Gerekirse soğutucu çanta kullanın.
Doğrudan güneş altında veya uygun soğutma koşulu bulunmayan tezgâhlarda satılan hassas gıdaları tüketmekten kaçının.
Pişen yemekleri saatlerce oda sıcaklığında bekletmeyin. Ilıklaştıktan sonra küçük porsiyonlar hâlinde buzdolabına kaldırın.
Uzun süre sıcakta beklemiş yemekleri yalnızca yeniden ısıtmanın her zaman güvenli olmayabileceğini unutmayın.
Gıdanın güvenliği konusunda şüphe duyuyorsanız, görünümü ve kokusu normal olsa bile tüketmeyin.
Uzmanlar Ne Diyor?
Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Tayar, yaz aylarında sıcaklık, nem ve zamanın bir araya gelmesiyle mikroorganizmaların çok daha hızlı çoğalabildiğini belirterek, özellikle et, tavuk, süt ürünleri ve pişmiş yemeklerin uygun sıcaklıkta muhafaza edilmesinin gıda güvenliği açısından temel kural olduğunu vurguluyor.
Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Fatma Eser ise yüksek hava sıcaklıklarının gıda kaynaklı enfeksiyon riskini artırdığına dikkat çekiyor. Eser, özellikle yaz aylarında soğuk zincirin korunmasının, açıkta bekleyen gıdalardan kaçınılmasının ve bozulabilir yiyeceklerin mümkün olan en kısa sürede uygun koşullarda saklanmasının önem taşıdığını ifade ediyor.
Uzmanların değerlendirmeleri yalnızca belirli bir bölgeye değil yaz aylarında aşırı sıcaklıkların görüldüğü Cizre, Şanlıurfa, Mardin, Diyarbakır, Adıyaman, Batman ve benzeri tüm sıcak iklim bölgeleri için geçerliliğini koruyor.
Önemli Uyarı
Gıda kaynaklı hastalıklar özellikle çocuklar, yaşlılar, gebeler ve kronik hastalığı bulunan bireylerde daha ağır seyredebilir. Şüpheli bir gıda tüketiminin ardından mide bulantısı, kusma, ishal, yüksek ateş veya ciddi sıvı kaybı belirtileri gelişmesi halinde vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
