ŞIRNAK AJANS-Paris Kürt Enstitüsü bünyesindeki Kurmanci Çalışma Grubu, unutulmaya yüz tutmuş kelimeleri derlemek ve dili standartlaştırmak amacıyla Mardin’in Kızıltepe (Qoser) ilçesinde bir araya geldi.
Kürdistan Bölgesi, Rojava ve eski Sovyetler Birliği ülkelerinden gelen dilbilimciler, Kürtçenin Kurmanci lehçesindeki kelime hazinesini genişletmek ve standartlaştırmak için Kızıltepe’de bir haftalık yoğun bir çalışma yürüttü.
Bu yıl 74’üncüsü düzenlenen toplantıda, özellikle Elazığ’ın Karakoçan (Dep) bölgesinde kullanılan ancak diğer bölgelerde bilinmeyen özgün kelimeler ele alındı.
Elazığ'ın gizli kalmış kelimeleri sözlüğe ekleniyor
Çalışma kapsamında Karakoçan yöresine ait kelimeleri sunan dilbilimci İklim Oral, bölgeye has ilginç örnekler paylaştı.
Oral, "Bugünkü konumuz benim bölgemdi. Örneğin bizim oralarda kız çocukları için kullanılan 'kil' kelimesi var. Birine 'Tu kila kê yî?' (Kimin kızısın?) diye sorulur. Bu kelime şimdiye kadar ne Başûr ne Rojava ne de Erîvan Kürtçesinde duyulmuştu. Bu kelimeyi derleyip sözlüğe ekledik" dedi.
"Bu aslında devletlerin yapması gereken bir iş"
Çalışma grubu üyesi Feray Ölçer ise yürütülen çalışmanın büyüklüğüne ve zorluklarına dikkat çekti.
Ölçer, "Yaptığımız bu iş aslında devlet kurumlarının üstlenmesi gereken bir sorumluluktur. Herkes buraya gönüllü olarak katılıyor. Büyük bir bütçe ve organizasyon gerektiren bu devasa çalışma, şu an sadece bireylerin omuzlarında ilerliyor" diyerek dil çalışmalarına daha fazla destek verilmesi gerektiğini vurguladı.
"Vatanın ruhu insana unuttuklarını hatırlatıyor"
Toplantıya Ermenistan’ın başkenti Erivan’dan katılan emektar dilbilimci Têmûrê Xelîl, bölgede bulunmanın dil üzerindeki etkisini şu sözlerle ifade etti: "30-40 yıl önce büyükannemden duyduğum ama uzun süredir kullanmadığım bazı kelimeler burada aklıma geliyor. Çünkü vatanın ruhu, insana unuttuğu değerleri hatırlatıyor."
Hedef: Kapsamlı bir Kürtçe sözlük
Kürdistan Bölgesi'nden Fazıl Omer ve Rojava'dan Selam Numan da çalışmanın kapsamına dair bilgiler paylaştı.
Numan, "Şu ana kadar 80 binden fazla kelimeyi bir araya getirdiğimizi tahmin ediyorum" derken; Fazıl Omer, tüm parçalardaki kelimelerin toplanmasıyla kapsamlı ve standart bir genel sözlüğün oluştuğunu belirtti.
"Kelime Avcıları"
Halk arasında "Kurmanci kelime avcıları" olarak bilinen bu grup, derledikleri ve standartlaştırdıkları kelimeleri Paris Kürt Enstitüsü tarafından her yıl yayımlanan yıllık dergide kayıt altına alıyor.
Bu çalışmalar, Kürtçenin edebi ve bilimsel bir standart dile kavuşması açısından hayati önem taşıyor.
