Next
Ağrı’da Nuh’un Gemisi’ne ilişkin yaklaşık 3 aylık bilimsel araştırmanın tamamlanmasıyla gözler yeniden bölgeye çevrilirken, Kur’an’da geminin Cudi Dağı’na oturduğunun belirtilmesi Şırnak’ı tartışmanın merkezinde tutuyor.
Nuh’un Gemisi’nin nerede olduğuna ilişkin tartışma, Ağrı’nın Doğubayazıt ilçesindeki Durupınar Formasyonu’nda yürütülen yeni bilimsel çalışmalarla yeniden gündeme geldi.
28 Haziran-30 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilen saha çalışmalarında 5 farklı ülkeden yaklaşık 20 araştırmacı görev aldı. Jeofizik, jeoloji ve arkeoloji alanlarından uzmanların yer aldığı çalışmalarda yaklaşık 360 toprak numunesi alındı. Numunelerin Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi laboratuvarlarında inceleneceği ve elde edilen verilerin daha sonra bilim dünyasıyla paylaşılacağı açıklandı.
Ancak çalışmaların tamamlanması, binlerce yıldır devam eden “Nuh’un Gemisi nerede?” sorusuna henüz kesin bir cevap vermiş değil.
Ağrı Valisi Önder Bozkurt da araştırmaların ardından yaptığı açıklamada, Nuh’un Gemisi’nin söz konusu alanda bulunduğuna ilişkin şu aşamada bilimsel bir kesinlik olmadığını belirtti.
Kur’an’da Cudi, tartışmada Ağrı
Tartışmanın en önemli başlıklarından biri ise Kur’an-ı Kerim’de yer alan ifade.
Hûd Suresi’nin 44. ayetinde tufanın sona ermesinin ardından “Gemi Cûdî’nin üzerine oturdu” ifadesi yer alıyor. Diyanet’in Kur’an Yolu tefsirinde de Cudi Dağı’nın, Şırnak il merkezine yaklaşık 17 kilometre mesafede, Cizre’nin kuzeydoğusunda bulunan Cudi Dağı olduğu belirtiliyor. Aynı kaynakta Kitab-ı Mukaddes’te ise geminin “Ararat dağları” üzerine oturduğunun ifade edildiğine dikkat çekiliyor.
Bu nedenle Ağrı’da yürütülen her yeni araştırma, Şırnak’taki Cudi Dağı’nı da tartışmanın yeniden gündemine taşıyor.
Şırnak’ta yıllardır araştırılıyor
Nuh’un Gemisi ve Cudi Dağı konusunda Şırnak’ta da yıllardır akademik çalışmalar yürütülüyor. Şırnak Valiliği öncülüğünde düzenlenen 2. Uluslararası Nuh Tufanı ve Cudi Dağı Sempozyumu’na 49 araştırmacı katılmış, 45 sunum gerçekleştirilmişti. Sempozyumda Ararat ve Cudi kavramları Yahudi, Hristiyan ve İslam kaynakları başta olmak üzere farklı açılardan ele alındı.
Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından yayımlanan akademik bir çalışmada da Ağrı ve Şırnak’ta Nuh Tufanı konusunda gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar karşılaştırmalı olarak incelendi. Çalışmada, Kur’an ve İslami kaynaklarda Cudi’nin öne çıktığı, Tevrat'taki “Ararat” ifadesinin ise Ağrı ile ilişkilendirildiği belirtilirken, konuya ilişkin tartışmaların farklı disiplinler açısından devam ettiği ifade edildi.
İlahiyatçılar Cudi konusunda ne diyor?
Nuh’un Gemisi tartışmasında Şırnak cephesinde uzun yıllardır araştırma yapan isimlerden biri de araştırmacı-yazar Abdullah Yaşın. Yaşın, Cudi Dağı ve Nuh Tufanı üzerine çok sayıda çalışma yürütürken, Yaşın’ın kendi aktardığı araştırma sürecine göre, 1973 yılında Cudi Dağı’ndaki Nuh Tufanı ile ilişkilendirilen alanlarda incelemelerde bulundu. 1983 yılında Ağrı Dağı’na araştırma için gelen yabancı araştırmacıların daha sonra Cudi’ye yönelmesi üzerine, kendilerine bölgede rehberlik ettiğini ve Cudi’deki çeşitli tarihi alanları gösterdiğini belirtti. Yaşın, bu çalışmalar sırasında geminin durduğu yer olarak kabul ettiği bölgede zift parçaları bulduğunu ve bunlardan ikisini araştırmacılara karbon testi yapılması amacıyla verdiğini ifade ediyor.
Şırnak’ta konuya ilişkin ilahiyat alanında yapılan değerlendirmeler ise Cudi Dağı'nı öne çıkarıyor.
Şırnak Üniversitesi’nde 2025 yılında gerçekleştirilen “Hz. Nuh ve Mesajı” başlıklı panelde Doç. Dr. Ahmet Özdemir, “İslami Kaynaklarda Cudi’nin Yeri” başlıklı sunumunda hadis, tefsir ve İslam tarihi kaynaklarında Hz. Nuh’un gemisinin indiği dağın Şırnak çevresindeki Cudi Dağı olduğuna ilişkin görüşlerin bulunduğunu ifade etti.
Benzer şekilde Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nin daha önceki çalışmalarında da klasik İslam kaynaklarında Cudi Dağı’nın Nuh Tufanı ile ilişkilendirildiği belirtilmişti.
Dolayısıyla tartışma yalnızca “hangi bölgede gemi kalıntısı var?” sorusundan ibaret değil. Bir tarafta kutsal metinlerdeki Cudi ifadesi ve bunu Şırnak’taki Cudi Dağı ile ilişkilendiren İslami literatür, diğer tarafta Ağrı’daki Durupınar Formasyonu üzerinde sürdürülen jeolojik, jeofizik ve arkeolojik araştırmalar bulunuyor.
Bilimsel sonuçlar ne söyleyecek?
Ağrı’daki son çalışmalarda alınan yaklaşık 360 numunenin laboratuvar analizleri, tartışmanın bilimsel boyutu açısından yeni bir aşama oluşturacak. Ancak mevcut durumda araştırma ekibinin ve Ağrı Valiliği’nin açıklamalarına göre, Durupınar Formasyonu’nun Nuh’un Gemisi olduğuna ilişkin kesinleşmiş bir bilimsel sonuç bulunmuyor.
Şırnak tarafında ise daha önce gerçekleştirilen sempozyum ve akademik çalışmalarda Cudi Dağı’nın dini, tarihi, arkeolojik ve coğrafi yönleri ele alındı. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nin akademik çalışması, Ağrı ve Şırnak arasındaki tartışmanın uzun süredir devam ettiğini ve farklı disiplinlerin konuya farklı açılardan yaklaştığını ortaya koyuyor.
Bu nedenle Ağrı’da yeni numunelerin analiz sonuçları beklenirken, Şırnak’taki Cudi Dağı da Kur’an’daki “Cudi” ifadesi ve İslami kaynaklardaki yorumlar nedeniyle tartışmanın önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
Şimdi gözler laboratuvar sonuçlarında. Ağrı’daki numuneler bilimsel açıdan ne ortaya koyacak, Şırnak’taki Cudi Dağı ile ilgili yıllardır süren araştırmalar yeni çalışmalarla yeniden ele alınacak mı? Tartışmanın bundan sonraki seyri, bilimsel sonuçlarla birlikte şekillenecek.
