Özellikle Harran ve Akçakale hattında vahşi sulama sonucu drenaj kanallarıyla toplanan suların sınır hattından Türkiye dışına aktığı belirtilirken, yeraltı sularının yer yer 850-900 metreye kadar inen kuyulardan çekildiği vurgulandı. Yer altı sularının çıkarılması için motopomplarda kullanılan kaçak elektriğin ülke ekonomisine maliyeti ise sadece 2025 yılında 15 milyar lira oldu.
Kayıpsız, kesintisiz ve kaliteli enerji dağıtımı hedefiyle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde altı ilde sürdürülebilirlik odaklı elektrik dağıtım hizmeti sunan Dicle Elektrik, Şanlıurfa'daki kaçak elektrikle sulama uygulamalarının ulaştığı boyuta dikkat çekti. Şirket, özellikle mısır gibi bölgede ekimi yasak olan yüksek su tüketen ürünlerin kontrolsüz ve kaçak enerjiyle sulanmasının hem elektrik altyapısını zorladığını hem de stratejik öneme sahip yer altı su kaynaklarının hızla tükenmesine yol açtığını bildirdi.
Sular sınır hattından dışarı akıyor
Yapılan saha gözlemlerine göre, kaçak elektrikle 850 - 900 metre gibi derin kuyulardan çekilen suların vahşi sulamayla tarlalara verildiği, atıl suyun ise Harran ve Akçakale ilçelerinde toplanarak sınır hattından boşa aktığı belirlendi. Suya en fazla ihtiyaç duyulan bir dönemde yeraltı rezervlerinin kontrolsüz biçimde tüketilmesi ve önemli bir kısmının ekonomik ya da tarımsal fayda sağlanmadan sınır ötesine yönelmesi, "ülke kaynaklarının kaybı" olarak değerlendiriliyor. Ekimi yasak mısırın da tetiklediği tarımsal sulamada 5 milyar kWh'lık enerji kaçak kullanıyor.
Konuyla ilgili olarak değerlendirmelerde bulunan Dicle Elektrik Genel Müdürü Yaşar Arvas şunları söyledi:
"Hizmet bölgemizde tarımsal sulama eski usüllerle yapılıyor. Çoğunlukla 'salma sulama' dediğimiz vahşi sulama kullanılıyor. Buna ek olarak ekimi yasak olan mısır gibi bitkiler ekiliyor. Sulama imkanlarının kısıtlı olması nedeniyle sulama ihtiyacı yer altı sularından karşılanmaya çalışıyor. Bu yapılırken de yoğun bir şekilde kaçak elektrik kullanılıyor. Öyle ki hizmet verdiğimiz illerde toplamda tarımda kullanılan yıllık 8,5 milyar kWh'lık elektriğin 5 milyar kWh'si kaçak olarak kullanılıyor. Bu rakam da Türkiye'de tarımsal sulama için kullanılan toplam elektriğin 3'te 1'ine denk geliyor. Tarımsal sulamadaki kaçak enerji kullanımında ağırlıklı olarak Şanlıurfa ve Mardin illeri başı çekiyor. Hatta Şanlıurfa'nın Siverek ve Viranşehir ilçelerindeki bazı bölgelerde kaçak oranları yüzde 98'e ulaşıyor. Uzun zamandır bu tablonun sürdürülemez olduğunu anlatıyoruz. Bu nedenle acil olarak bölgenim tarımsal su sorunun çözülmesi gerekiyor. Çünkü bu durum bölgemizdeki kaliteli enerji arzının tehdit ederken, ekolojik tahribatın boyutunu da geri dönülemez hale getiriyor."
Aşırı sulama nedeniyle Şanlıurfa Harran Ovası'nda yaklaşık 15 metre derinliğinde obruklar oluştuğu gözlemleniyor. Ayrıca yasak olmasına rağmen ikinci ürün olarak dikilen mısır toprağın çoraklaşmasına sebep olduğu görülüyor.
