Türkiye siyasetinde uzun süredir tartışılan “umut hakkı” düzenlemesiyle ilgili önemli bir açıklama geldi. Feti Yıldız, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporunda “umut hakkı” kavramının isim olarak yer almasa da içerik bakımından mutlaka bulunacağını ifade etti. Açıklama, kamuoyunda özellikle Abdullah Öcalan’ın olası tahliye süreci üzerinden yoğun tartışma yarattı.
“İsim Olarak Değil, İçerik Olarak Var”
Yıldız, düzenlemenin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları çerçevesinde ele alınacağını belirterek, hukuki zorunluluklara dikkat çekti. Açıklamaya göre raporda kavram doğrudan “umut hakkı” başlığıyla geçmeyebilir; ancak ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarına ilişkin infaz rejiminde değişiklik öngören bir çerçeve oluşturulacak.
CHP’den “Kişiye Özel Olmayacak” Mesajı
Muhalefet kanadından da konuya ilişkin değerlendirme geldi. Murat Emir, yapılacak düzenlemenin herhangi bir kişi ya da gruba özel olmaması gerektiğini vurguladı. Emir, yasal değişikliklerin genel hukuk normu niteliğinde olması gerektiğini belirtti.
3 Kritik Kanunda Değişiklik Gündemde
Hukukçulara göre “umut hakkı”nın uygulanabilmesi için üç temel mevzuatta değişiklik gerekiyor:
Türk Ceza Kanunu (TCK)
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun
Terörle Mücadele Kanunu (TMK)
Mevcut sistemde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılan ve anayasal düzene karşı suçlardan hüküm giyen kişiler için şartlı salıverilme imkânı bulunmuyor. Olası düzenlemenin, bu mutlak infaz rejimini esnetmesi bekleniyor.
En Erken Tahliye Senaryosu: 2035
Hukuki hesaplamalara göre, Abdullah Öcalan’ın 15 Şubat 1999’daki tutukluluk tarihi esas alındığında, 36 yıllık sürenin dolacağı 15 Şubat 2035’ten önce şartlı salıverilme değerlendirmesi yapılması mümkün görünmüyor. Bu nedenle olası bir yasa değişikliği gerçekleşse dahi, en erken değerlendirme tarihi 2035 olarak öne çıkıyor.
Devlet Bahçeli’nin “Umut” Çıkışı
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 3 Şubat’taki grup toplantısında yaptığı konuşmada dikkat çeken ifadeler kullanmıştı. Bu açıklamanın ardından, parti içinde yürütülen çalışmalarda “umut hakkı” konusunda uzlaşı sağlandığı belirtilmişti.
Umut Hakkı Nedir?
“Umut hakkı”, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılan hükümlülerin, cezaevindeki iyi halleri ve belirli bir infaz süresinin tamamlanması sonrasında tahliye ihtimalinin hukuken değerlendirilmesini ifade eder. Bu kavram, özellikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarında “umut hakkı” (right to hope) çerçevesinde ele alınmaktadır.
