Şırnak'ta bu yıl etkili olan yoğun kar yağışı ve yağışlı geçen kış mevsimi, meşe ağaçlarında yıllar sonra gezu (kudret helvası) bolluğunu beraberinde getirdi. Doğadan toplanan gezu, Şırnaklı kadınlarının geleneksel yöntemleriyle şifa kaynağı olarak bilinen Gezu Pekmezi'ne dönüştürülüyor.
Bu yıl Şırnak genelinde etkili olan yoğun kar yağışı ve bol yağışlı geçen kış mevsimi, doğada bereketi de beraberinde getirdi. Dağlık alanlardaki meşe ağaçlarının yaprak ve dallarında oluşan gezu (kudret helvası) bolluğu, yıllardır özlemle beklenen bir hasat dönemini başlattı.
Şırnak ve bölge halkı, dağlara çıkarak meşe ağaçlarının üzerindeki gezu ile kaplı dalları büyük bir özenle topluyor.
Kesilen dallar önce birkaç gün güneşte kurutuluyor. Ardından temiz çadırların üzerine serilerek tek tek silkeleniyor. Böylece dalların üzerindeki gezu dökülüyor. Elde edilen ürün, yaprak ve odun parçalarından arındırılmak üzere ince eleklerden geçirilerek kullanıma hazır hale getiriliyor.
Doğanın Nadir Hediyesi
Türkiye'nin farklı bölgelerinde üzüm, dut, keçiboynuzu ve kozalaktan pekmez üretilirken, Şırnak'a özgü Gezu Pekmezi nadir bulunması ve zahmetli üretim süreciyle öne çıkıyor.
Halk arasında "gezu" olarak bilinen kudret helvası, meşe ağaçları ve bazı çalı türlerinin yaprakları ile dallarında doğanın özel koşulları sonucu oluşan tatlı bir salgı olarak biliniyor. Kur'an-ı Kerim'de de adı geçen kudret helvasının, uygun iklim şartlarının oluştuğu bazı yıllarda bol miktarda görüldüğü ifade ediliyor.
Gezu Pekmezi Böyle Yapılıyor
Toplanan gezu, geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürülüyor. İlk olarak meşe dallarından elde edilen gezu, ince süzgeçlerden geçirilerek yaprak ve dal parçalarından ayrıştırılıyor.
Süzgeçten geçen gezu, yörede kimi zaman sade olarak tüketiliyor, kimi zaman yoğurtla yeniliyor ya da tatlı yapımında kullanılıyor.
Süzgeçte kalan tortulu kısım ise büyük leğen veya kaplara alınarak üzerine su ekleniyor ve bir gece bekletiliyor. Bu süreçte gezu özünün tamamı suya geçiyor.
Ertesi gün karışım yeniden süzülüyor. Elde edilen şifalı su, geleneksel üretimde büyük kazanlarda odun ateşinde, evde yapılan üretimlerde ise büyük tencerelerde ocak üzerinde saatlerce kaynatılarak Gezu Pekmezi'ne dönüştürülüyor.
Kaynama sırasında yüzeyde oluşan siyah köpükler sürekli temizleniyor. Yaklaşık 5 saat süren kaynatma işlemi sonunda koyulaşan ve kırmızı renge dönüşen gezu pekmezi ocaktan alınarak soğumaya bırakılıyor.
Soğuyan pekmez daha sonra cam kavanozlara doldurularak kış boyunca tüketilmek üzere muhafaza ediliyor.
Kadın Emeğiyle Sofralara Ulaşıyor
Şırnak'ta nesilden nesile aktarılan geleneksel yöntemlerle hazırlanan Gezu Pekmezi, hem yöre ekonomisine katkı sağlıyor hem de bölgenin önemli doğal ve kültürel değerleri arasında yer alıyor. Bu yıl yaşanan gezu bolluğu ise üreticilerin yüzünü güldürürken, kadınların emeğiyle doğanın sunduğu bu eşsiz lezzet yeniden sofralardaki yerini almaya hazırlanıyor.