ŞIRNAK AJANS-Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Kurtuluş Köyü’nde fıstık üreticileri, verimi artırmak amacıyla bahçelerinde suni dölleme çalışması gerçekleştiriyor. Bölgedeki üreticiler, erkek ve dişi fıstık ağaçlarının çiçeklenme dönemlerindeki uyumsuzluk nedeniyle alternatif yöntemlere başvuruyor.
Erkenci ağaçlar nedeniyle doğal dölleme yetersiz kalıyor
Durumu anlatan çiftçi Mehmet Nuri Genç, bahçelerde yaşanan temel soruna dikkat çekerek şöyle konuştu:
“Fıstık bahçelerinde erkek ağaçlarla dişi ağaçların çiçek açma döneminin aynı günlere denk gelmesi gerekir. Ancak bahçelerdeki bazı erkek ağaçların dişi ağaçlardan daha önce erken çiçek açması ve tozlama yapması sebebiyle bu karşı tarafın çiçeği açılmadığı için dölleme olayı olmamaktadır.”
Toplanan polenler özel yöntemle saklanıyor
Çözüm olarak uyguladıkları yöntemi aktaran Genç, süreci şu sözlerle ifade etti:
“Dolayısıyla biz de bu erken açan erkek ağaçlardaki salkımları toplayıp oda sıcaklığında 2-3 gün kuruttuktan sonra onların salgıladığı sarı bir toz vardır. Biz o tozu toplayıp eledikten sonra buzdolabının soğutma bölgesinde muhafaza ediyoruz. Çünkü bunlar canlı hücrelerdir.”
Suni dölleme ile verim artırılıyor
Suni dölleme işleminin detaylarını paylaşan Mehmet Nuri Genç, uygulamanın geniş bir alanda yapıldığını belirterek şunları söyledi:
“Bir hafta 10 gün sonra dişi ağaçların çiçek açmasıyla beraber biz 100 gram 50 gram ile 100 gram arasında 1 kilo una karıştırarak burada suni dölleme yoluyla yani bu tozu püskürtüp gerek makinelerle gerek bir tül içerisinde ağaçları bir sırığa bağlayarak, her ağacın üzerinden silkeleyerek o tozun, o erkek tozunun dişi fıstık çiçekleriyle buluşmasını sağlayıp tanelerin bu şekilde doldurulmasını sağlıyoruz.
Bizim burada yaptığımız işlem ortalama 150-200 dönüm üzerinde yapıyoruz 5-6.000 ağaçta. Ve en kolayı da görüldüğü gibi biz, traktör yardımıyla arkasına bağladığımız sepette işçilerin daha fazla iş çıkarıp hızlı bir şekilde tozlamayı yapmak için traktörle işçilerin de traktörün sepetine girmesiyle hatlar üzerinden giderek bütün ağaçlara teker teker bu toz püskürtülmektedir.
Ve dolayısıyla salkım ve tane tutumundan sonra bu tanelerin içlerini doldurması sağlanmaktadır. Aslında bu normalde eğer erkek ağaçları uyumlu olsaydı böyle bir işleme gerek kalmazdı. Ancak ilk tesis ettiğimiz bahçelerde bilmediğimiz için dışarıdan gelen erkek aşı gözlem bizim fıstıklarla, bir kısmının bizim fıstıklarla uyumlu olmaması sebebiyle biz böyle bir işlem yapıyoruz.
Ancak şu anda mevcut olan erkek ağaçlara uyumlu olan iki üç çeşit mesela erkenci olanlar uygur cinsidir. Erkenci olanlar yani yaramayan bizim işimize yaramayan uygur cinsidir. Ayrıca kaşka ve atlı cinsi uygun olanlardır. Bir de dağdan yabani olarak getirdiğimiz erkek kalemleri de mevcut olan erkeklerimize aşılayıp daha fazla tozun salgılanmasını sağlıyoruz ve avantaj haline getiriyoruz.
Bu çalışmayı inşallah iki belki bir iki yıl daha yaparız. Ondan sonra da bizim kendi ağaçlarımızda uyumlu ağaçlarımız tozlamaya geçeceği için bu işlemi biz artık yapmayacağız. Yani en fazla bir iki yıl içerisinde uygun cinsleri hazırlatıp bu şekilde kendiliğinden döllemenin sağlanmasını sağlayacağız inşallah.”