Bir zamanlar yaşlı bir bilgeye sormuşlar: “Savaş mı daha zordur, barış mı?” Bilge uzun süre susmuş. Sonra elindeki iki taşı göstermiş. Birini yere hızla fırlatmış, diğeri ise avucunda kalmış. “Kırmak kolaydır,” demiş, “ama tutmak, korumak ve dengede taşımak cesaret ister.”
İnsanlık tarihi boyunca savaşın gürültüsü çoğu zaman barışın sessiz çabasını bastırdı. Oysa asıl cesaret, öfkenin en yüksek olduğu anda geri çekilebilmekte, düşmanlık dilini bırakıp konuşabilmektedir. “Savaşırken cesur olduğumuz kadar, barışırken de cesur olmalıyız” sözü tam da bu yüzden sadece bir temenni değil, bir zorunluluktur.
Bugün içinde bulunduğumuz coğrafyada barış sıkça konuşuluyor. Süreçlerden, görüşmelerden, yeni başlangıçlardan söz ediliyor. Fakat bu sözlerin somut karşılıkları çoğu zaman ya gecikiyor ya da neredeyse görünmez kalıyor. Adımlar karınca yürüyüşü kadar yavaş, bazen de yerinde sayıyor.
Peki bu durum neyi gösterir? Bir tıkanıklık mı var, yoksa cesaret eksikliği mi?
Gerçek şu ki barış, sadece masaya oturmakla değil, o masadan kalkmadan önce risk almayı göze almakla mümkündür. Çünkü barış süreci; alışkanlıkları, korkuları ve siyasi konfor alanlarını zorlar. Bu yüzden çoğu zaman liderler savaşın getirdiği “netlikten” vazgeçmekte zorlanır. Oysa barış belirsizdir, sabır ister, eleştiriye açıktır ve en önemlisi geri dönüşü olmayan kararlar gerektirir.
Dünya örnekleri bize başka bir şey söylüyor: Ateşin en harlı olduğu anlarda bile barış için adım atılabilir. Yıllarca süren çatışmaların ortasında taraflar masaya oturabilmiş, en sert düşmanlıkların içinden diyalog çıkabilmiştir. Çünkü bir noktada herkes aynı gerçekle yüzleşir: Savaşın kazananı yoktur, ama barışın kaybedeni de olmaz.
Bugün Ortadoğu adeta bir ateş topuna dönmüş durumda. Sınırlar boyunca gerilim, şehirlerde yıkım, toplumlarda derin yaralar… Böylesi bir tabloda “önce dışarıya bakalım” demek kolaydır. Oysa tam tersine, böyle zamanlarda iç barışı sağlamak daha da acil hale gelir. Çünkü içeride çözülemeyen her mesele, dışarıdaki fırtınadan daha fazla etkilenir.
Kendi iç sorunumuzu çözmek, sadece bir tercih değil, bir zorunluluktur. Ve bu çözüm, zamanın kendiliğinden getireceği bir sonuç değildir. Somut adımlar gerekir: güven inşası, şeffaflık, karşılıklı empati ve en önemlisi siyasi irade.
Barış süreçleri neden yavaşlar? Çünkü herkes ilk adımı karşı taraftan bekler. Çünkü kimse “yanlış anlaşılma” riskini almak istemez. Çünkü kısa vadeli siyasi kazançlar, uzun vadeli toplumsal huzurun önüne geçer.
Oysa barış, bekleyerek değil, yürüyerek gelir.
Belki de en büyük sorun şudur: Barışı hâlâ bir sonuç olarak görüyoruz, oysa barış bir süreçtir. Ve bu süreç, küçük ama kararlı adımların toplamıdır. Karınca adımı küçüktür ama yönü nettir. Sorun, adımın küçüklüğü değil; atılıp atılmadığıdır.
Bugün kendimize sormamız gereken soru basit ama ağırdır:
Konuşuyor muyuz, yoksa gerçekten ilerliyor muyuz?
Çünkü tarih, savaşanları değil; barışı mümkün kılanları hatırlar.
Ve belki de en büyük cesaret, silahların sustuğu an değil, susması için ilk gerçek adımın atıldığı andır.